Ból głowy to często objaw poważnej choroby. Groźne przyczyny bólu głowy

0

Ból głowy to jedna z najbardziej powszechnych dolegliwości, jednak nie należy jej lekceważyć bo może być objawem poważnej choroby. Dlaczego ból głowy tak często nas nęka? Jakie są najczęstsze przyczyny bólu głowy? Czy ból głowy może świadczyć o poważnych chorobach?

Ból głowy może być chorobą samą w sobie, ale dość często okazuje się, że ból głowy to objaw innej choroby. Niezależnie od tego, jak odczuwamy ból głowy, np. jako pulsujący, tępy, rozsadzający jest on najczęściej w jakiś sposób związany z układem krążenia. Mózg bowiem nie może boleć, bo nie ma w nim tzw. wolnych zakończeń nerwowych odbierających bodźce bólowe. Ale bardzo wiele jest ich w otaczających mózg trzech oponach (twardej, pajęczej i miękkiej), które wyposażone są również w bardzo gęstą sieć naczyń krwionośnych. Gdy naczynia się rozszerzają, drażnią zakończenia nerwowe w oponach i właśnie to przysparza nam cierpienia. Ale dlaczego dochodzi do takiego bolesnego w skutkach rozszerzenia naczyń krwionośnych?
Ból głowy sam w sobie

Statystyki medyczne wskazują, że zdecydowanie najczęściej we znaki dają się nam tzw. napięciowe bóle głowy, które nie wynikają z żadnej choroby, lecz są chorobą samą w sobie. Czynników mogących wyzwolić ten rodzaj bólu jest bardzo wiele np. brak snu, przemęczenie, głód czy niewygodna pozycja, powodująca napięcie mięśni, a przede wszystkim emocje. Stres inicjuje bowiem proces produkcji określonych hormonów, m.in. katecholamin i kortyzolu, pod wpływem których zwiększa się napięcie mięśni, przyśpiesza akcja serca i rośnie ciśnienie tętnicze. Reakcją obronną organizmu jest wówczas rozszerzanie naczyń krwionośnych, dzięki czemu ciśnienie obniża się i zmniejsza się zagrożenie np. wylewem. Jednak rozszerzone naczynia wywołują ból głowy.

Jak walczyć z takim bólem? Najszybciej za pomocą tabletki z paracetamolem, ibuprofenem, kwasem acetylosalicylowym. Ale sięgając po nie zbyt często, można się od nich uzależnić i nabawić tzw. polekowego bólu głowy. Dlatego warto wypróbować także inne środki, które łagodzą napięcie mięśni i nerwów ćwiczenia relaksacyjne, akupresurę, masaż głowy i karku czy choćby aromatyczną, ciepłą kąpiel. Dobry efekt może też przynieść wypicie kawy, bo kofeina powoduje obkurczenie naczyń krwionośnych.

Ból głowy: jaka to choroba? Przyczyny bólu głowy

Ból głowy może wystąpić jako choroba pierwotna lub objawy wtórny do innych zaburzeń. Przyczynami pierwotnych bólów głowy są:

– gromadny ból głowy – to jednostronne napady bólu w okolicy oczodowłowo-skroniowej o tej samej porze dnia. To głęboki, silny, trwający 30-180 min ból głowy, często z towarzyszącym łzawieniem, zaczerwienieniem twarzy lub zespołem Hornera. Może pojawić się także niepokój
– migrenowy ból głowy – często jest pulsujący i jednostronny, trwający 4-27 godzin, niekiedy z towarzyszącą aurą, nudnościami, światłowstrętem, wstrętem do dźwięków lub zapachów. Ból ten ulega nasileniu podczas wysiłku, zmniejszeniu podczas leżenia w ciemnym pomieszczeniu, ustępujący podczas snu
– napięciowy ból głowy – przerywany lub ciągły, łagodny, obustronny i uciskający ból w okolicy potylicznej lub czołowej, rozchodzący się na całą głowę. Ulega nasileniu pod koniec dnia

Sprawdź również: Migrena – metody profilaktyki i leczenia

Ból głowy w statystykach¹

W ciągu roku ponad 35 tys. pacjentów trafia do szpitali z bólem głowy. To aż ok. 10 proc. wszystkich hospitalizacji dotyczących 30 głównych schorzeń Polaków. W czterech województwach ciągnących się z południowego wschodu na północny zachód – od Podkarpacia do Wielkopolski – wskaźniki są najwyższe. Silny ból wymagający leczenia najczęściej dotyka 44-letnią mieszkankę Podkarpacia. Z kolei cały pas zachodni od Dolnego Śląska do Pomorskiego może pochwalić się najmniejszą liczbą pacjentów leczonych z powodu bólu głowy.

Neurolog Maria Magdalena Wysocka-Bąkowska wyjaśnia, jakie są przyczyny bólu głowy i od czego zależy jego intensywność

Ból głowy: jaka to choroba? Przyczyny bólu głowy

Ból głowy towarzyszy też wielu chorobom, zarówno tym banalnym (np. przeziębieniu), jak i poważnym. Czasem jest tak charakterystycznym ich objawem, że od razu nasuwa podejrzenie, co może być jego prawdziwą przyczyną.

-nadciśnienie tętnicze – ból głowy występuje szczególnie wtedy, gdy ciśnienie rośnie skokowo lub jego wartość jest bardzo wysoka; zwykle dokucza rano (rankiem nadciśnienie jest najwyższe), najczęściej w okolicach potylicy – takie bóle są też dość typowe w przypadku guzów nadnerczy, ponieważ to schorzenie prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi
– neuralgia nerwu twarzowego objawia się silnymi napadowymi bólami jednej strony twarzy, które trwają 1-2 minuty i powtarzają się wielokrotnie w ciągu dnia
– zapalenie zatok – chłód i wiatr zaostrzają zmiany zapalne błony śluzowej zatok, co powoduje tępy ból w okolicy zatok czołowych i przynosowych, który nasila się przy pochylaniu głowy
– wady wzroku jeśli nie są korygowane za pomocą dobrze dobranych okularów, powodują nadmierne napięcie mięśni gałek ocznych i w efekcie ból w okolicy czołowej i ciemieniowej
– jaskra z wąskim kątem przesączania – bóle głowy są jednostronne, pojawiają się aureole wokół świateł, zmniejszona jest ostrość wzroku, pojawiają się też wymioty
– zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, głównie jego odcinka szyjnego, powodują przykurcze mięśni i zaburzenia w przepływie krwi do mózgu, co jest przyczyną bólu zwykle w okolicach potylicy, najczęściej po wykonaniu czynności związanych z odchyleniem głowy ku tyłowi
– chore zęby – ból towarzyszący stanowi zapalnemu zębów (głównie trzonowych) może promieniować z zatok szczękowych na całą głowę
– zatrucie substancją toksyczną – ból głowy występuje przy zatruciu tlenkiem węgla, nitrobenzenem (farby, lakiery), alkoholem etylowym, metylowym, nikotyną oraz przewlekłym zatruciu ołowiem
– olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – jednostronny pulsujący ból, ból podczas czesania się, zaburzenia widzenia, chromatanie żuchwy, gorączka, utrata masy ciała, poty, tkliwość tętnicy skroniowej, bóle mięśni proksymalnych

Ból głowy: jaka to choroba? Przyczyny bólu głowy

Czasem ból głowy sygnalizuje schorzenie, które może zagrozić życiu i wymaga natychmiastowej pomocy lekarza.

– zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – silny ból głowy jest pierwszym objawem choroby, towarzyszy mu sztywność karku, gorączka, nudności
– zapalenie mózgu – gorączka, zmiana stanu psychicznego, napady padaczkowe
– tętniak mózgu – ból jest bardzo silny, występują także wymioty, podwójne widzenie, osłabienie kończyn
– wstrząs mózgu – ból pojawił się po urazie głowy i towarzyszą mu zawroty głowy, senność, wymioty
– krwawienie śródczaskowe – nagłe objawy – wymioty, zmiana stanu psychicznego
– krwotok podpajęczynówkowy – szczyt natężenia bólu po kilku sekundach (piorunujący ból głowy), wymioty, omdlenie, przymglenie świadomości
– krwiak podtwardówkowy – senność, zmiana stany psychicznego, niedowład połowiczy, obecność czynników ryzyka – podeszły wiek, koagulopatia, demencja, stosowanie antykoagulantów, nadużywanie alkoholu
– guz lub inna nieprawidłowa masa – ostatecznie zmiana stanu psychicznego, napady padaczkowe, wymioty, podwójne widzenie przy patrzeniu w bok

Ból głowy – objawy alarmujące

– objawy związane z układem nerwowym, np. zmiana stanu psychicznego, osłabienie, podwójne widzenie, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, ogniskowe ubytki neurologiczne – mogą sugerować zapalenie mózgu, krwiak podtwardówkowy, krwotok podpajęczynówkowy lub śródczaszkowy, guz, inna nieprawidłowa masa w mózgowiu, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe
– wystąpienie bólu głowy po 50. roku życia – to zwiększone ryzyko poważnej przyczyny, np. guz, olbrzymiokomórkowe zapalenie naczyń
– piorunujący ból głowy – ciężki ból głowy nasilający się w ciągu kilku sekund – może sugerować krwotok podpajęczynówkowy
– objawy olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic, np. zaburzenia widzenia, chromanie żuchwy, gorączka, utrata masy ciała, tkliwość tętnicy skroniowej, bóle mięśni proksymalnych
– objawy ogólnoustrojowe, np. gorączka, utrata masy ciała – razem z bólem głowy mogą sugerować raka, nadczynność tarczycy
– narastający ból głowy
– przekrwione oczy i aureole wokół świateł – mogą sugerować ostry atak jaskry z kątem przesączania

Uważaj na lody

Ból głowy często pojawia się po szybkim zjedzeniu lodów. Naukowcy od lat szukają przyczyn tego zjawiska. Dotychczas ustalili, że ma ono związek z silnie unerwionym podniebieniem, zwłaszcza z nerwem trójdzielnym, który odbiera bodźce czuciowe i przekazuje informacje między mózgiem i innymi częściami twarzoczaszki. Reszta to domysły. Jedna z teorii zakłada, że nerw trójdzielny odczuwa chłód, kontaktując się z podniebieniem i żeby zwiększyć napływ krwi do mózgu oraz uchronić go przed schłodzeniem reaguje rozszerzeniem naczyń krwionośnych w obrębie głowy, co jest przyczyną pulsującego bólu głowy.

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ